Rola biegłych w sprawach o ustanowienie służebności przesyłu

Z przepisów Kodeksu cywilnego o służebności przesyłu wynika, że w pierwszej kolejności strony (tj. właściciel nieruchomości i przedsiębiorca, którego własność stanowią urządzenia zlokalizowane na tej nieruchomości) powinny spróbować ustanowić taką służebności w sposób dobrowolny, czyli po prostu „dogadać się” i zawrzeć w tym przedmiocie stosownej umowy. Umowa taka powinna określać wzajemne prawa i obowiązki stron, w tym w szczególności zakres, w jakim przedsiębiorca będzie mógł korzystać z nieruchomości, jak również wskazywać wysokość wynegocjowanego przez strony wynagrodzenia z tytułu ustanowienia służebności (jeżeli służebność ma być odpłatna).

Dopiero w momencie, gdy właściciel nieruchomości i przedsiębiorca nie dojdą w tej sprawie do porozumienia, każdy z nich może skierować do sądu wniosek o ustanowienie służebności przesyłu w sposób przymusowy. W takim przypadku treść służebności przesyłu oraz wysokość wynagrodzenia zostaną ustalone nie w umowie, lecz w postanowieniu sądowym rozstrzygającym sprawę. Wcześniej jednak, w trakcie toczącego się postępowania, sąd będzie musiał czuwać nad tym, by zbadane i ustalone zostały wszystkie elementy niezbędne do prawidłowego ustanowienia służebności. W szczególności, zadaniem sądu będzie określenie, jakiego dokładnie rodzaju urządzeń przesyłowych sprawa dotyczy oraz jaki jest ich przebieg, jaka powinna być szerokość tzw. pasa eksploatacyjnego i strefy ochronnej potrzebna do właściwego korzystania z tych urządzeń, jak również jakie wynagrodzenie winien otrzymać właściciel z tytułu obciążenia jego nieruchomości służebnością przesyłu.

Oczywiste jest, że prawidłowe ustalenie tych okoliczności wymaga specjalistycznej i fachowej wiedzy, którymi ani strona, ani sąd nie dysponuje. Dlatego też w sprawie o ustanowienie służebności przesyłu tak istotną funkcję pełnią biegli. Otóż ich zadaniem, w oparciu o dostępne im wiadomości specjalne, jest objaśnienie sądowi właśnie tych kwestii, w których sąd nie ma dostatecznej wiedzy. Swoje stanowisko biegli wyrażają w formie opinii (najczęściej na piśmie), którą składają do akt sprawy i która następnie stanowi podstawę rozstrzygnięcia sądu.

Ilu zatem biegłych i o jakim zakresie specjalizacji musi wypowiedzieć się, by sąd mógł ustanowić służebność przesyłu?

Po pierwsze, sąd niewątpliwie musi zasięgnąć opinii biegłego z zakresu budowy i eksploatacji danego rodzaju urządzeń przesyłowych (np. sieci energetycznych, sieci gazowych itp.). Ekspert ten powinien wyjaśnić sądowi:

  • jaki obszar nieruchomości jest konieczny dla prawidłowej eksploatacji przez przedsiębiorcę konkretnych urządzeń – czyli jaka powinna być szerokość tzw. pasa eksploatacyjnego, oraz
  • w jakim obszarze nieruchomości właściciel będzie musiał znosić określone w przepisach (np. w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego) ograniczenia i zakazy związane z istnieniem urządzeń przesyłowych (np. zakaz zabudowy lub sadzenia roślin) – czyli jaka powinna być szerokość tzw. strefy ochronnej.

W uproszczeniu można zatem powiedzieć, że biegły ten powinien odpowiedzieć na pytanie, jaki ma być zakres przestrzenny służebności przesyłu – a więc „CO” będzie obejmować ta służebność.

Drugim ekspertem, z którego pomocy korzystają sądy w sprawach o ustanowienie służebności przesyłu, jest biegły z zakresu geodezji. Powinien on zobrazować na mapie w odpowiedniej skali, jaki jest dokładny przebieg spornej infrastruktury przesyłowej, oraz wykreślić granice pasa eksploatacyjnego i strefy ochronnej, zgodnie z ustaleniami dokonanymi uprzednio przez eksperta z zakresu budowy i eksploatacji urządzeń.

Biegły ten odpowiada zatem na pytanie, „GDZIE” przedsiębiorca będzie wykonywał uprawnienia wynikające z służebność przesyłu.

Z punktu widzenia interesów właściciela nieruchomości, najistotniejsze znaczenie będzie dla niego miała jednak trzecia opinia, wydawana przez biegłego z zakresu wyceny nieruchomości. Celem tej opinii jest bowiem oszacowanie, jaka powinna być wysokość wynagrodzenia należnego właścicielowi nieruchomości z tytułu obciążenia tej nieruchomości służebnością przesyłu. Prawidłowe ustalenie tej wysokości nie jest rzeczą łatwą – Kodeks cywilny wskazuje jedynie, że powinna wynagrodzenie za ustanowienie służebności powinno być „odpowiednie”. W praktyce biegli przy ustalaniu wartości tego prawa biorą pod uwagę szereg czynników – m.in. rodzaj urządzeń przesyłowych, sposób, w jaki urządzenia te przecinają działkę, przeznaczenie gruntu itd.

Ujmując zatem rzecz skrótowo, biegły z zakresu wyceny nieruchomości wskazuje sądowi, „ZA ILE” dana służebność przesyłu powinna być ustanowiona.

Gdy już biegli z poszczególnych specjalności odpowiedzą na wspomniane kluczowe pytania („CO”, „GDZIE” i „ZA ILE?”), droga do sądowego ustanowienia służebności stoi otworem.

radca prawny Jakub Jędrzejewski

2017-11-03T11:43:49+00:00 Służebność przesyłu|1 Comment

About the Author:

One Comment

  1. Wioletta Marzec 2, 2018 at 8:58 am - Reply

    Przedsiębiorstwo energetyczne chce postawić słupy na prywatnym gruncie w skład którego to gruntu wchodzi m.in.: ziemia rolna, las, łąka oraz teren do zabudowy. Przysłano mi tylko PROZUMIENIE (projekt) w sprawie ustanowienia służebności przesyłu dla urządzeń istniejących.
    Chcę jeszcze nadmienić, jeżeli to istotne, że grunt odziedziczony jest po rodzicach, który zamierzamy sprzedać. Na gruncie stoją już słupy około 30 lat. Te słupy chcą również renować, ale nie ma o nich mowy w porozumieniu. Nie wiem jak było to załatwiane kiedyś, czy było to załatwiane odpłatnie, ciężko mi ustalić gdyż rodzice nie żyją.
    Proszę o informację jak podejść profesjonalnie do sprawy.

    Poniżej przesyłam zakres prac na poszczególnych działkach, przesłany od przedsiębi. energet.

    – 23/3 (słup nr 6):
    Dla LWN:
    — podwyższenie słupa
    — wymiana przewodów odgromowych
    — wymiana przewodów roboczych, regulacja zwisów i naprężeń,
    — wymiana izolacji,

    Kolizja: brak

    – 17 (słup nr 7):
    Dla LWN:
    — podwyższenie słupa
    — wymiana przewodów odgromowych
    — wymiana przewodów roboczych, regulacja zwisów i naprężeń,
    — wymiana izolacji,

    Kolizja: brak

    – 9/4:
    Dla LWN:

    — wymiana przewodów odgromowych
    — wymiana przewodów roboczych, regulacja zwisów i naprężeń,
    — wymiana izolacji,

    Kolizja SN i nn:
    — wymiana linii napowietrznej SN na linie kablową ułożona w ziemi (dł. 78m, po istniejącej trasie linii nap.) wraz z wymianą istniejącego słupa na słup wirowany (w istniejącej lokalizacji) – przebudowa
    — wymiana linii napowietrznej nnN na linie kablową ułożona w ziemi (dł. 64m, po istniejącej trasie linii nap.) wraz z wymianą istniejącego słupa na słup wirowany (w istniejącej lokalizacji) – przebudowa

    – 9/6:
    Dla LWN: brak

    Kolizja SN:
    — wymiana linii napowietrznej SN na linie kablową ułożona w ziemi (dł. 14m, po istniejącej trasie linii nap.) – przebudowa

Zostaw komentarz